Nie odbieraj sobie głosu: rusza kampania i badania 21–25 września

Późno rozpoznane nowotwory głowy i szyi zbyt często odbierają ludziom możliwość swobodnego mówienia czy jedzenia. „HPV nie dotyczy wyłącznie kobiet” — przypomina prof. Krzysztof J. Filipiak, dyrektor-rektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). Nowa kampania informacyjna ma podbić czujność i skierować na badania osoby, które zmagają się z uporczywymi objawami.

Nowotwory głowy i szyi rozwijają się skrycie, często „udając” zwykłe infekcje. Leczenie rozpoczęte w pierwszym stadium daje nawet 95% szans na wyleczenie. Do laryngologa warto trafić, jeśli przez ponad 3 tygodnie (bez związku z infekcją) utrzymują się m.in. przewlekła chrypka, ból lub trudności w połykaniu, wyczuwalny guz szyi, zmiany w jamie ustnej (białe lub czerwone naloty, niegojące się owrzodzenie języka), niedrożność albo krwawienie z nosa. Pierwszym sygnałem bywa też znaczne powiększenie węzłów chłonnych szyi.

W krajach rozwiniętych większość raków części ustnej gardła wiąże się z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Główny Inspektor Sanitarny dr Paweł Grzesiowski wskazuje, że szczepienia wyraźnie ograniczają to ryzyko — nie tylko u dziewcząt i młodych kobiet, ale także u chłopców i dorosłych mężczyzn. Osoby dorosłe, nawet po przebytym zakażeniu jednym typem HPV, mogą skorzystać, bo możliwe jest ponowne zakażenie innym typem. Prof. Filipiak podkreśla, że coraz więcej nowotworów głowy i szyi rozpoznaje się u mężczyzn i to do nich płynie dziś szczególny apel: nie lekceważyć objawów i korzystać z profilaktyki.

Od 21 do 25 września (poniedziałek–piątek) odbędzie się Europejski Tydzień Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi. W tym czasie w wybranych klinikach w Polsce — w tym m.in. w Klinice Otolaryngologii CMKP — będzie można zapisać się na badania przesiewowe. Prof. Andrzej Kawecki, zastępca dyrektora ds. klinicznych Narodowego Instytutu Onkologii – PIB i kierownik Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi, przypomina, że w Polsce około 60% takich nowotworów wykrywa się dopiero w zaawansowanym stadium, co pogarsza wyniki leczenia i jakość życia.

W Polsce dostępne są dwie szczepionki: 2‑walentna (Cervarix; typy 16 i 18) oraz 9‑walentna (Gardasil 9; typy 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58). Zasady finansowania:

• Dzieci 9–14 lat: bezpłatnie (Cervarix, Gardasil 9).
• Młodzież powyżej 14. roku życia do ukończenia 18 lat: Cervarix z 100% refundacją; Gardasil 9 — pełna odpłatność albo częściowa refundacja w zależności od decyzji samorządów.
• Osoby po 18. roku życia: Cervarix z 50% refundacją; Gardasil 9 — pełna odpłatność.

Szczepić można w szkołach (dobrowolny program dla 9–14‑latków działa od 1 września 2024 r.), w poradniach POZ oraz — dla dorosłych — w aptekach. Te zasady obowiązują w całym kraju, także w Bydgoszczy.

Więcej o zasadach i korzyściach szczepień znajdziesz w materiałach Serwisu Szczepienia PZH oraz w przewodniku GIS: szczepienia przeciw HPV.