Nieoczywista mapa dobrobytu w regionie. Kto naprawdę zyskuje w Kujawsko-Pomorskiem?

Województwo kujawsko-pomorskie inwestuje w rozwój jak nigdy dotąd – rosną wydatki samorządów, spływają środki unijne, powstają programy rewitalizacyjne. Ale czy za tym idą realne zmiany w codziennym życiu mieszkańców? Najnowszy raport statystyczny z 2025 roku rzuca światło na zaskakujące kontrasty i ujawnia, że jakość życia nie wszędzie poprawia się równie szybko.

Według danych GUS za 2024 rok, kujawsko-pomorskie rozwija się nierównomiernie. Podczas gdy w największych ośrodkach – Bydgoszczy i Toruniu – obserwujemy systematyczny wzrost wskaźników zamożności, poprawę warunków mieszkaniowych i dostępność usług zdrowotnych, wiele mniejszych gmin wciąż zmaga się z problemami podstawowego poziomu.

Wskaźnik dochodu rozporządzalnego na mieszkańca w Bydgoszczy przekroczył próg 2600 zł miesięcznie, a jednocześnie w części gmin wiejskich nie przekroczył 1800 zł. Te liczby nie tylko odzwierciedlają sytuację ekonomiczną, ale też przekładają się na subiektywną ocenę życia – aż 32% mieszkańców terenów peryferyjnych regionu zadeklarowało w badaniach, że ich sytuacja materialna "nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb".

Inwestycje samorządowe: koncentracja zamiast dystrybucji?

Wydatki jednostek samorządu terytorialnego w regionie osiągnęły rekordowy poziom – ponad 10,4 mld zł w 2024 roku. Gminy powiatowe inwestowały w infrastrukturę, kulturę, rewitalizację centrów miast. Ale co z mniejszymi miejscowościami?

Statystyki pokazują, że tylko 19% projektów współfinansowanych ze środków unijnych trafiło na tereny określane jako Obszary Strategicznej Interwencji (OSI) – gminy zagrożone trwałą marginalizacją. Choć to one najbardziej potrzebują impulsów rozwojowych, ich udział w całkowitym budżecie regionalnym jest znikomy.

Subiektywna bieda mimo wzrostu gospodarczego

Pomimo ogólnego wzrostu PKB w województwie (o 2,7% r/r), dane o samopoczuciu mieszkańców wskazują na pogłębiające się podziały. GUS ujawnia, że aż 41% mieszkańców gmin wiejskich ocenia swoją sytuację materialną jako "złą" lub "bardzo złą". Dla porównania – w Toruniu i Bydgoszczy odsetek ten wynosi odpowiednio 15% i 11%.

Dostępność usług – realna luka

Nierówności widoczne są również w dostępie do usług publicznych. Liczba lekarzy przypadających na 10 tysięcy mieszkańców wynosi w Bydgoszczy 45, w niektórych powiatach – mniej niż 10. Podobne różnice występują w liczbie miejsc żłobkowych, instytucjach kultury, czy nawet dostępie do szybkiego internetu.

W tegorocznym raporcie pojawił się Aneks poświęcony OSI – pierwszy raz zebrano dane, które pozwalają ocenić efektywność polityki państwowej wobec gmin zagrożonych marginalizacją. Z zestawienia wynika, że choć mechanizmy wsparcia istnieją, brakuje ich realnej egzekucji i dopasowania do lokalnych potrzeb.

Zestawienie twardych danych z raportu GUS pokazuje, że rozwój nie może być oceniany wyłącznie przez pryzmat inwestycji czy dynamiki PKB. Prawdziwą miarą postępu są warunki codziennego życia – a te w Kujawsko-Pomorskiem pozostają mocno zróżnicowane.

Rozwój regionu wymaga dziś nie tylko kolejnych dotacji, ale zmiany logiki ich dystrybucji. Dopiero wtedy można mówić o spójności społecznej i zrównoważonym rozwoju.

Najwięcej korzyści z obecnych procesów rozwojowych odnoszą największe ośrodki miejskie – Bydgoszcz i Toruń – które przyciągają inwestycje, usługi i kapitał ludzki. Mniejsze gminy często rozwijają się wolniej – nie ze względu na brak ambicji, ale przez ograniczony dostęp do narzędzi rozwoju. Ich potrzeby bywają nieuwzględniane w strategicznym planowaniu, co sprawia, że nawet niewielkie niedobory – jak w dostępie do transportu czy usług specjalistycznych – bardziej odbijają się na codziennym funkcjonowaniu mieszkańców.

Gmina Koneck, mimo lokalnych działań takich jak remonty dróg w Straszewie czy otwarcie świetlicy w Kruszynku, zmaga się z ograniczonym dostępem do inwestycji o większej skali. Realne potrzeby – jak poprawa dostępu do specjalistycznej opieki zdrowotnej, infrastruktury społecznej czy lepszych połączeń transportowych – często nie znajdują odzwierciedlenia w regionalnych planach inwestycyjnych.