30 lat rehabilitacji ZUS. Od 13 kwietnia łatwiej o skierowanie

1,8 mln – tyle osób przez trzy dekady przeszło rehabilitację leczniczą ZUS. Program działa od 1996 roku i jest skierowany do osób zagrożonych utratą zdolności do pracy, którym rehabilitacja daje realną szansę na powrót do aktywności zawodowej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych kieruje na rehabilitację przede wszystkim osoby aktywne zawodowo, które z powodu stanu zdrowia mogą utracić zdolność do pracy, ale rokowania po leczeniu są dobre. Z programu korzystają też osoby na zasiłku chorobowym lub świadczeniu rehabilitacyjnym po ustaniu ubezpieczenia, a także pobierający rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy.

Możliwość udziału mają również emeryci, jeśli nadal pracują i opłacają składki – podobnie osoby na emeryturach pomostowych, mundurowych, na nauczycielskim świadczeniu kompensacyjnym czy świadczeniu przedemerytalnym, o ile rehabilitacja może utrzymać lub przywrócić zdolność do pracy. W latach 2016–2025 najliczniejszą grupę stanowili 50–59‑latkowie; kobiety to 57,57 proc. uczestników w tej grupie wiekowej.

Pierwszy krok to wizyta u lekarza prowadzącego leczenie. To on wypełnia wniosek o rehabilitację na formularzu PR‑4, do którego warto dołączyć dokumentację medyczną. Wniosek można złożyć w dowolnej placówce ZUS lub wysłać pocztą. Lekarz ma też możliwość przekazania formularza elektronicznie przez portal eZUS lub aplikację mZUS dla Lekarza – wtedy nie trzeba już donosić papierowej wersji, ale dokumentację medyczną dobrze jest przekazać.

Po złożeniu dokumentów sprawę ocenia lekarz orzecznik ZUS – na podstawie badania lub samej dokumentacji. Od 13 kwietnia 2026 orzeczenia w sprawie potrzeby rehabilitacji mogą wydawać także fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS.

Rehabilitacja obejmuje schorzenia najczęściej prowadzące do niezdolności do pracy: choroby narządu ruchu (także po urazach i wypadkach), układu krążenia i oddechowego, schorzenia psychosomatyczne, następstwa leczenia onkologicznego po nowotworze piersi, choroby narządu głosu oraz schorzenia ośrodkowego układu nerwowego.

Profile rehabilitacji były dokładane etapami. Od 1996 roku ZUS realizuje programy dla narządu ruchu i układu krążenia. Najmłodszy profil – narząd ruchu po wypadku – działa od 2016. Rehabilitacja dla osób z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego przeszła pilotaż w latach 2019–2021, a od 2025 jest prowadzona na stałe.

Udział w programie jest całkowicie bezpłatny: ZUS pokrywa leczenie, zakwaterowanie, wyżywienie oraz zwraca koszty dojazdu do ośrodka i z powrotem najtańszym środkiem komunikacji publicznej. Standardowy turnus trwa 24 dni i odbywa się w placówkach współpracujących z ZUS na terenie całego kraju.

Rehabilitacja może być stacjonarna (z pobytem) lub ambulatoryjna (bez noclegu). Za zgodą ZUS lekarz w ośrodku może skrócić lub wydłużyć czas turnusu, jeśli przemawia za tym stan zdrowia pacjenta.