UKW na 40. Sympozjum Polarnym: 87 wystąpień w Puławach

Na naukowej mapie jesieni najchłodniej było w Puławach, choć temperatura dyskusji była wysoka. Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Muzeum Badań Polarnych, Polskie Konsorcjum Polarne oraz Komitet Badań Polarnych Polskiej Akademii Nauk wspólnie zorganizowały 40. Sympozjum Polarne – międzynarodowe spotkanie pod szyldem „40th International Polar Symposium ‘Artic and Antarctic at the Tipping Point’”, które trwało od 4–7 listopada 2025 roku.

To wydarzenie ma długą pamięć: tradycja sympozjum sięga 1972 roku. Tegoroczna edycja zbiegła się z przygotowaniami do Piątego Międzynarodowego Roku Polarnego (2032–33) oraz z 2025 – Międzynarodowym Rokiem Ochrony Lodowców UNESCO. Dla bydgoskiej uczelni był to także dobry moment na świętowanie 30-lecia lokalnej geografii i 10-lecia Polskiego Konsorcjum Polarnego, do którego UKW dołączył w 2024 roku.

Bo badania polarne szybko się zmieniają – i łączą nauki o Ziemi, biologię, chemię, humanistykę, nauki społeczne oraz edukację. Interdyscyplinarny program pozwolił zestawić ujęcia laboratoryjne z terenowymi, a także rozmowy popularyzatorów z analizami akademików. To taki polarny przekrój przez to, co najważniejsze tu i teraz.

Ważnym znakiem jakości były wykłady zaproszonych gości. Profesor glacjologii Andy Hodson z Uniwersyteckiego Centrum na Svalbardzie mówił o lodzie i wodzie w ujęciu systemowym, a dr Xurxo Gago, profesor Uniwersytetu na Balearach, – o obiegu pierwiastków biogennych między lądem a morzem w Arktyce oraz o zazielenianiu się Antarktyki. Program otworzył też drzwi dla „młodszej fali”: dr Jan Kavan z Uniwersytetu Masaryka i Uniwersytetu Południowoczeskiego w Czeskich Budziejowicach pokazał skalę procesów eolicznych na Antarktyce (na Wyspie Jamesa Rossa), a dr Zuzanna Świrad z Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk opowiedziała o dynamice arktycznych plaż w obliczu zmian klimatu.

W cztery dni przez sale konferencyjne przewinęło się 116 uczestników reprezentujących 19 jednostek naukowych z Polski i 9 z zagranicy. Łącznie przedstawiono 87 prac: 62 referaty oraz 25 posterów. Program oparto na 5 sesjach specjalnych (zgłoszonych przez środowisko) i 6 sesjach tematycznych. Najmocniej wypełniła się sesja o badaniach strefy brzegowej w regionach polarnych – dedykowana pamięci dra hab. Piotra Zagórskiego, profesora UMCS (1970–2024).

Dorobek konferencji zebrano w księdze abstraktów opublikowanej jako numer specjalny czasopisma „Publications of the Institute of Geophysics”. To ważny ślad – podręczna mapa tematów, do której można wracać w kolejnych sezonach terenowych.

Sympozjum było również areną dla młodych. Autorzy najlepszych wystąpień i posterów przed 35. rokiem życia odebrali nagrody przyznane w konkursie towarzyszącym wydarzeniu. Do programu dołączono propozycje otwarte dla mieszkańców Puław i gości: wystawę „Badania polarne kluczem do zrozumienia zmian klimatyczno-środowiskowych Ziemi”, popularnonaukowy wykład prof. dra hab. Wojciecha Majewskiego „Georgia Południowa – raj odzyskany?”, projekcję filmu, a także wernisaże „Polarne światy w grafikach Zbigniewa Jóźwika” oraz „Pewnego razu w Petuniabukta”. Były też spotkania środowiskowe Polskiego Konsorcjum Polarnego i Komitetu Badań Polarnych PAN oraz wycieczka fakultatywna.

Organizację wsparły środki Ministra Nauki w ramach programu Regionalna inicjatywa doskonałości. Współorganizatorem był Komitet Badań Polarnych PAN, z dofinansowaniem z programu PAN Otwarta Nauka. Brzmi urzędowo? Tak, ale to właśnie takie mechanizmy umożliwiają długofalową współpracę między ośrodkami – również tę, w którą od 2024 roku wchodzi UKW.

Podsumowując: cztery dni, kilkudziesięciu prelegentów i jeden wspólny wniosek – Arktyka i Antarktyka są dziś miejscami, gdzie tempo zmian wymusza naukową współpracę ponad granicami dyscyplin i instytucji. W Bydgoszczy tę energię czuć szczególnie, bo jubileusz nauk geograficznych splótł się z polarnym świętem, a właściwie – z planem na kolejne lata.