PESEL przy lekach OTC z kodeiną — komisja rozpatrzyła petycję

Chodzi o ograniczenie „wycieczek aptecznych”, gdy jedna osoba kupuje te same produkty w kilku miejscach i omija limity. 10 czerwca 2026 r. sejmowa Komisja do Spraw Petycji zajęła się petycją o dodatkowe warunki wydawania wybranych leków bez recepty zawierających kodeinę, dekstrometorfan i pseudoefedrynę. Na sali był Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak.

Autorzy petycji proponują kilka konkretnych narzędzi. Po pierwsze, weryfikację tożsamości kupującego poprzez numer PESEL. Po drugie, bieżące monitorowanie wydawania tych preparatów w systemie P1. Do tego — mechanizmy blokujące wielokrotny zakup tego samego produktu w różnych placówkach oraz jasną informację dla pacjenta, że przy zakupie wykorzystano jego PESEL.

Jeśli takie rozwiązania wejdą w życie, zakup syropu „na kaszel” nie będzie już anonimowy — i to realnie zmieni zachowanie przy aptecznym okienku. Dziś prawo ogranicza jedynie ilość substancji wydawaną w trakcie jednej transakcji, a brak wspólnego podglądu między aptekami pozwala omijać ograniczenia.

Obowiązujące przepisy wyznaczają maksymalną ilość tych substancji na jednorazowy zakup. Rozproszenie obrotu sprawia jednak, że system nie widzi kolejnych transakcji w innych punktach. To właśnie tę wyrwę ma domknąć identyfikacja przez PESEL oraz rejestracja wydania w systemie.

Podczas posiedzenia szef inspekcji farmaceutycznej przedstawił przykłady z Europy, gdzie dodatkowe zabezpieczenia już działają. Z analizy Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego wynika, że w części kraju sprzedaż produktów z wymienionymi substancjami znacząco odbiega od średnich. Taki rozjazd może sygnalizować użycie niezgodne z przeznaczeniem.

Inspekcja korzysta ze Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi, żeby wyłapywać nieprawidłowości, i współpracuje ze służbami odpowiedzialnymi za zwalczanie przestępczości. Kontrola obrotu lekami mogącymi być przedmiotem nadużyć to jeden z priorytetów działań inspekcyjnych — regularna, systemowa praca, a nie akcja jednorazowa.

Wszystko to składa się na katalog rozwiązań, które komisja omówiła w ramach rozpatrywania wniosku. To wciąż etap rozmowy o możliwych kierunkach, ale dyskusja z udziałem GIF otwiera drogę do zmian w sprzedaży leków OTC w Polsce — od lepszego monitoringu po ograniczenie wielokrotnych zakupów tych samych preparatów.

Posiedzenie zakończyło się zarysowaniem dalszych kroków: szukania sposobów na skuteczniejszy nadzór i mniejsze ryzyko niewłaściwego wykorzystania tych produktów. Jeśli następne prace legislacyjne ruszą, kluczowe będą techniczne szczegóły wdrożenia oraz ochrona danych pacjentów.