Rozporządzenie sklepikowe od 1 września 2026: co się zmieni

16 lutego 2026 r. Ministerstwo Zdrowia ogłosiło podpisanie nowego tzw. rozporządzenia sklepikowego. Przepisy zaczną obowiązywać 1 września 2026 r. i obejmą przedszkola oraz szkoły na terenie całego kraju.

Nowa regulacja zastępuje dokument z 26 lipca 2016 r. i ukierunkowuje żywienie w oświacie na większy udział warzyw, produktów pełnoziarnistych i roślin strączkowych, ograniczając jednocześnie ekspozycję dzieci na produkty z wysoką zawartością cukru, tłuszczu i soli. Rozporządzenie promuje wodę jako napój pierwszego wyboru i wpisuje się w założenia diety planetarnej — to znaczy kuchni opartej częściej na roślinach, z mniejszym marnowaniem żywności.

W jadłospisach pojawi się stały punkt: co najmniej raz w tygodniu w pełni roślinny obiad na bazie nasion roślin strączkowych. Do tego dochodzą konkretne wymagania: preferencja podawania wody w żywieniu zbiorowym, minimum dwie zupy tygodniowo na wywarach warzywnych, ograniczenie ilości cukru dodawanego do napojów przygotowywanych w stołówkach, akcent na produkty sezonowe i lokalne oraz mocniejsze wskazanie na produkty zbożowe pełnoziarniste.

Placówki będą mogły zamieniać produkty mleczne na ich odpowiedniki roślinne. Dodatkowo wprowadzono obowiązek przygotowania alternatywnej potrawy roślinnej bez dodatku produktów odzwierzęcych w dni, kiedy w menu są dania mięsne lub rybne — to odpowiedź na potrzeby dzieci stosujących diety roślinne.

Sprzedaż w sklepikach i automatach vendingowych obejmie wyłącznie ściśle określone grupy żywności. Na liście są m.in. pieczywo, kanapki, sałatki, mleko i produkty mleczne, napoje roślinne i alternatywy produktów mlecznych, produkty zbożowe (także śniadaniowe), warzywa, owoce, suszone warzywa i owoce, orzechy i nasiona bez dodatków, soki, przeciery i musy bez cukrów dodanych, koktajle na bazie mleka lub napojów roślinnych bez cukrów dodanych, woda, napoje przygotowywane na miejscu z ograniczoną ilością cukrów dodanych, inne napoje bez cukrów dodanych, bezcukrowe gumy do żucia oraz gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.

Nowy katalog uwzględnia produkty bezglutenowe i bezlaktozowe oraz wymóg, by napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych były wzbogacane co najmniej w wapń i witaminę B12. Z listy usunięto kategorię „inne”, która umożliwiała dotąd sprzedaż produktów o niższej wartości odżywczej.

W finalnym tekście rozporządzenia nie ma zakazu sprzedaży kawy. To ruch wynikający z uwag rodziców i opiekunów oraz opinii ekspertów — w tym Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego — a także stanowiska resortu edukacji. W programie DINO-PL (Diagnoza–Interwencja–Nadciśnienie–Otyłość) wykazano, że 70% zbadanych 127 szkół podstawowych w roku szkolnym 2022/23 nie prowadziło sprzedaży tego typu napojów, mimo że wcześniejsze przepisy z 2016 r. nie zawierały zakazu.

Ministerstwo Zdrowia wraz z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego PZH – Państwowym Instytutem Badawczym przygotowuje bazę narzędzi, które ułatwią wdrożenie przepisów. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej udostępnia bezpłatne materiały, w tym gotowe jadłospisy i przepisy do wykorzystania w stołówkach.

Realizatorzy żywienia zbiorowego mogą zadawać pytania na skrzynkę: [email protected] — to kanał do wyjaśniania kwestii interpretacyjnych i praktycznych. Co roku w klasopracowni NIZP PZH – PIB prowadzone są też warsztaty edukacyjno‑kulinarne dla uczniów oraz kadr przedszkoli i szkół, łączące teorię z praktyką gotowania.

W 2025 r. Ministerstwo Zdrowia wspólnie z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało propozycję delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia dla instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 — żłobków i klubów dziecięcych. Projekt zmian przewiduje również fakultatywną delegację do określenia wymagań żywieniowych dla placówek prowadzących żywienie zbiorowe dzieci ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi (np. na dietach eliminacyjnych). Postęp prac można śledzić w serwisie legislacja.gov.pl.

Nowe rozporządzenie sklepikowe 2026 łączy normy dla stołówek i precyzyjny wykaz sprzedaży w sklepikach z działaniami edukacyjnymi. Efekt ma być prosty: zdrowy wybór ma stać się dla dziecka najłatwiejszym wyborem — więcej warzyw, pełnych zbóż i roślin strączkowych, mniej cukrów dodanych, częstsza woda w kubku.