Ponad 2,5 mln zł dla zespołu prof. Burczyka z UKW

W Bydgoszczy zespół prof. dr hab. Jarosława Burczyka z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy poprowadzi międzynarodowy projekt o odporności lasów bukowych na zmieniające się warunki klimatyczne. W centrum prac znajdzie się pytanie, jak różnorodność genetyczna buka zwyczajnego przekłada się na funkcjonowanie i przetrwanie drzewostanów.

Polski komponent przedsięwzięcia otrzyma finansowanie w wysokości ponad 2,5 mln zł. Projekt jest wspierany w ramach programu Weave-UNISONO — to mechanizm ułatwiający wspólne badania zespołów z kilku krajów. Wniosek naukowców został oceniony przez szwajcarską agencję SNSF, a następnie zaakceptowany przez Narodowe Centrum Nauki oraz austriacką agencję FWF.

To grant naukowy w Bydgoszczy z silnym międzynarodowym komponentem: w projekcie biorą udział badacze ze Szwajcarii i Austrii, a o jakości prac przesądził wspólny proces oceny.

Zespół prof. Burczyka przeanalizuje ponad tysiąc genomów drzew buka zwyczajnego pochodzących z całego jego naturalnego zasięgu. Do pracy trafią narzędzia nowoczesnej genomiki, monitoring środowiskowy oraz techniki teledetekcyjne — dzięki nim badacze ocenią kondycję drzew i ich reakcje na stres, w tym suszę.

„Widzieć las poprzez drzewa: zrozumienie znaczenia zmienności genetycznej na poziomie osobniczym dla funkcjonowania lasów bukowych” — to tytuł projektu prowadzonego na UKW. Kryje się za nim konkret: wskazanie cech, które decydują, że jedne drzewa lepiej znoszą trudne warunki niż inne, oraz ustalenie, które z tych cech są dziedziczne. Ta odpowiedź ma zapadć po analizie dużych, porównywalnych zestawów danych.

Po co drzewom genetyczne badania? Bo tylko tak można precyzyjnie uchwycić, co w ich przystosowaniu jest efektem genów, a co środowiska. Taka wiedza pozwala wyłapać wzorce, które nie są widoczne “gołym okiem” podczas standardowych obserwacji terenowych.

Efekty prac mają trafić do praktyki — od ochrony lasów bukowych po planowanie adaptacyjnego zarządzania zasobami genowymi lasów w obliczu zmian klimatu. Jednym z kluczowych rezultatów będzie opracowanie pangenomu buka zwyczajnego, czyli przekrojowej mapy różnorodności genetycznej gatunku, która posłuży jako punkt odniesienia dla dalszych decyzji i badań.

Dzięki temu grantowi z programu Weave-UNISONO zebrane w Bydgoszczy i u partnerów dane stworzą wspólny zasób do lepszego rozumienia odporności buków — od poziomu pojedynczego drzewa po cały las.