Unde malum w Bydgoszczy. Młodzi pytają: skąd zło?

Najpierw cisza, potem krok Tułacza i kolejne obrazy przemocy — na scenie w Pałacu Młodzieży w Bydgoszczy zabrzmiało „Unde malum”. Premierę przygotowali uczniowie VII Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy i VIII Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy, a pokaz odbył się 23 lutego. Spektakl to część miejskich obchodów pamięci o ofiarach Holokaustu i lekcja czujności na zło rodzące się po cichu.

Nad scenariuszem dwie nauczycielki historii pracują systematycznie od lat. W tym roku — jak mówi Marzena Wolschlaeger z VIII LO — „Od września ruszyliśmy z próbami”. Aneta Plewa z VII LO wyjaśnia, że centralną postacią jest Tułacz inspirowany książką „Historia Żyda Wiecznego Tułacza” — to przewodnik po epokach, w których ludzie krzywdzili ludzi. Ich szkolne zespoły tworzą takie przypomnienia już od 12 lat, łącząc teatr z edukacją i rozmową o odpowiedzialności.

„Unde malum” — czyli „Skąd zło?” — w tej realizacji staje się pytaniem do każdego widza. Nie tylko o przeszłość, ale o decyzje, które podejmujemy na co dzień.

Na scenie pojawiają się ofiary, oprawcy i milczący świadkowie. Twórcy prowadzą przez II wojnę światową, ludobójstwo w Rwanda, wojnę na Bałkany i trwające bombardowania w Ukrainie. Gdzie zaczyna się przyzwolenie? W spektaklu pada odpowiedź: w banalizowaniu przemocy, w zbywaniu słów nienawiści, w obojętnych reakcjach.

Młodzież pokazuje także, jak zło krąży w mediach społecznościowych — w komentarzach, lajkach, „przyklaskach” dla treści uderzających w czyjeś pochodzenie, wiarę czy orientację. To język, który rozlewa się szybko, a jego skutki widać później poza ekranem.

— To ważne, żeby pamiętać o historii i wyciągać wnioski — powiedział po premierze Lech Zagłoba-Zygler, wiceprzewodniczący Rady Miasta Bydgoszczy. Publiczność wysłuchała tych słów na stojąco.

Pokaz nie kończy się na jednej premierze. Zespół zaplanował kolejne występy i może dojechać do szkół, które mają wolną salę. Zgłoszenia przyjmują sekretariaty VII Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy i VIII Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy — to najszybsza droga, by zaprosić „Unde malum” do swojej placówki.

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu przypada 27 stycznia. W Bydgoszczy tego dnia odbyły się uroczystości u zbiegu ulic Pod Blankami i Jana Kazimierza — w miejscu po dawnej synagodze zniszczonej przez Niemców. Przedstawiciele instytucji i organizacji złożyli kwiaty i zapalili znicze.

W styczniu przygotowano także wystawę poświęconą Jackowi Zieliniewiczowi, więźniowi obozów w Auschwitz i Dautmergen, który po wojnie zamieszkał w Bydgoszczy. Plansze będą „wędrować” między szkołami, dopełniając teatralne opowieści konkretnymi biografiami i datami.