Tucholski Park Krajobrazowy w Pile: konferencja 12 marca

W Pile koło Gostycyna w powiecie tucholskim 12 marca odbędzie się konferencja domykająca jubileuszowy rok Tucholskiego Parku Krajobrazowego. To moment, w którym Tucholski Park Krajobrazowy w Pile pokaże, co zbudowano przez 40 lat od utworzenia parku i 15 lat od włączenia Borów Tucholskich do Rezerwatu Biosfery UNESCO.

Za stołami usiądą przedstawiciele administracji, naukowcy, partnerzy społeczni i emerytowani pracownicy. W tle jest największy od lat pakiet działań — ponad 8 mln zł na rozbudowę edukacji i infrastruktury w ramach projektu „Realizacja funkcji Rezerwatu Bory Tucholskie”. Co to konkretnie zmieni w terenie? W planie są nowe ścieżki edukacyjne, zaplecze noclegowe i interaktywna, podziemna sala zajęć w ośrodku parkowym.

Jubileuszowe spotkanie w Pile podsumuje cztery dekady wspólnej pracy instytucji i lokalnej społeczności na rzecz ochrony przyrody i dziedzictwa kulturowego Borów Tucholskich. Głos zabierze m.in. dr hab. Mieczysław Kunz (redaktor naukowy jubileuszowej monografii „Tucholski Park Krajobrazowy. Ludzie – Wydarzenia – Zasoby”), który przypomina: „Fundamentem wszystkich osiągnięć pozostają ludzie — pracownicy, członkowie Rady Parku, naukowcy i partnerzy społeczni”. W programie akcent na współistnienie systemów przyrodniczych i społecznych, czyli praktykę zrównoważonego rozwoju na obszarze Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie.

Patronem idei promocji walorów przyrody i kultury jest samorząd województwa. – „Tucholski Park Krajobrazowy oferuje gościom urozmaiconą przyrodę, szlaki piesze i kajakowe oraz ślady kultury borowiackiej. To efekt pracy zespołu parku” – podkreśla marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki.

Park powstał 9 grudnia 1985 r. jako pierwszy park krajobrazowy w ówczesnym województwie bydgoskim. Od tamtej pory zespół prowadzi stały monitoring przyrodniczy: od 1992 r. bada nestingi zimorodka (to jeden z najdłuższych projektów tego gatunku w kraju), od 2015 r. monitoruje lasy zamieszkane przez sowy, a od 2022 r. — wilka szarego, który po latach znów pojawił się na tym obszarze. Równolegle trwa czynna ochrona: storczyki, nietoperze, sowy, sprzątanie Brdy, ogrody przyjazne naturze i remizy dla owadów.

Silną nogą działalności jest edukacja. W Ogrodzie Edukacyjnym TPK przy siedzibie parku (ul. Podgórna 1 w Tucholi) stoją budki lęgowe, schrony dla płazów i „hotele” dla zapylaczy. Od 32 lat — we współpracy z Polskim Towarzystwem Mykologicznym i Nadleśnictwem Tuchola — organizowana jest najstarsza w Polsce wystawa grzybów; przez dwa dni prezentuje się blisko 100 gatunków z okolicznych lasów. Nieprzerwanie od 26 lat TPK i Nadleśnictwo Tuchola prowadzą konkurs „Przyroda wokół nas” dla szkół podstawowych, a od 2005 r. — także dla szkół specjalnych. Zajęcia trafiają do przedszkolaków, młodzieży i seniorów — zawsze z konkretem: zimorodek z logo TPK, grzyby Borów i wilk.

W budżecie województwa na bieżący rok zaplanowano 29,5 mln zł na wsparcie parków krajobrazowych (środki samorządu i programu Fundusze Europejskie dla Kujaw i Pomorza 2021–2027). Tucholski Park Krajobrazowy wykorzysta z tej puli blisko 8 mln zł na projekt „Realizacja funkcji Rezerwatu Bory Tucholskie”. Zakres: rozbudowa infrastruktury, doposażenie zaplecza edukacyjnego, remiza dla dzikich zapylaczy, edukacyjne ścieżki przyrodnicze i zaplecze noclegowe przy ośrodku z interaktywną, podziemną salą edukacyjną. To część szerszego trendu w regionie: wzmacniania parków krajobrazowych jako miejsc nauki w terenie i bezpiecznej rekreacji blisko domu.

Historia ochrony tego obszaru zaczęła się w 1974 r., gdy dr Marian Boiński ruszył z badaniami i inwentaryzacją geobotaniczną. W 1990 r. odbyła się terenowa konferencja prasowa „POZNAJ-USZANUJ-POMÓŻ” (Tuchola–Chojnice), a w 1995 r. rozbudowano siedzibę TPK przy ul. Podgórnej. Przełom przyniósł 2 czerwca 2010 r.: w Paryżu powołano światowy Rezerwat Biosfery Bory Tucholskie UNESCO–MaB, obejmujący m.in. Park Narodowy „Bory Tucholskie” oraz cztery parki krajobrazowe: Tucholski, Wdecki, Wdzydzki i Zaborski. W kwietniu 2013 r. TPK rozpoczął budowę Terenowego Ośrodka Edukacji Przyrodniczej i Promocji Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie — inwestycji finansowanej z Regionalnego Programu Operacyjnego.

Dziś Tucholski Park Krajobrazowy to ponad 36 tys. ha na styku województw pomorskiego i kujawsko-pomorskiego, z ośmioma rezerwatami przyrody. Sieć jezior, meandry Brdy i grzybowe bory przyciągają piechurów i kajakarzy, a ślady kultury borowiackiej dopełniają obraz miejsca, które uczy, chroni i pozwala złapać oddech.

Ile z tych planów wejdzie w życie już w tym roku, a co poczeka na kolejne kwartały? Oś narracji i harmonogram działań mają wybrzmieć właśnie podczas konferencji w Pile 12 marca.