Tleń: dom młynarza i ścieżka dydaktyczna Wdeckiego Parku

W sercu Tlenia rośnie nowa baza dla edukacji przyrodniczej i lokalnej historii. Na przekazanej pod koniec 2025 roku przez samorząd województwa czterohektarowej działce stoi budynek z XVII wieku — dawny dom młynarza, później także urząd pocztowy. Wdecki Park Krajobrazowy chce przywrócić mu życie jako miejscu nauki i spotkań: ma tu powstać muzeum prezentujące dzieje, zwyczaje i przyrodę tej części Borów Tucholskich oraz przestrzeń do zajęć dla szkół i seniorów.

Pracownicy parku już kompletują zbiory związane z Kociewiem. Pamiątki trafiają na razie do jednego z pomieszczeń domu młynarza jako zalążek przyszłej ekspozycji. Mieszkańcy mogą włączyć się w tworzenie kolekcji — przekazy przyjmowane są w Centrum Czynnej Ochrony Przyrody w Tleniu. Podczas poniedziałkowej wizyty, 13 lipca 2026, miejsce obejrzał marszałek województwa Piotr Całbecki wraz z posłankami Iwoną Kozłowską i Iwoną Karolewską, radnym województwa Tadeuszem Pogodą, dyrektorem parku Danielem Siewertem i strażniczką Julitą Karpus.

Kluczowym elementem nowej oferty ma być stała trasa edukacyjna. Wybrana lokalizacja — ujście Prusiny do Wdy — daje możliwość pokazania w jednym miejscu zróżnicowanych siedlisk: wodnych, bagiennych, łąkowych i leśnych. Park planuje wyposażyć przestrzeń w elementy małej architektury: urządzenia i modele do nauki w terenie, wiaty oraz miejsce na ognisko. Bliskość CCOP w Tleniu ułatwi organizację zajęć dla przedszkolaków, klas szkolnych czy grup Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

To także dobre zaplecze do dokumentowania i promowania dziedzictwa kulturowego Wdeckiego Parku. Te okolice kryją w ziemi opowieści: w 2017 roku naukowcy odnaleźli na terenie parku pozostałości gockiej osady z IV wieku naszej ery, a w kolejnych latach — kurhan z epoki brązu i mogiłę niemieckiego żołnierza z czasów II wojny światowej.

Delegacja odwiedziła też Salę Tradycji Kociewskiej na dworcu kolejowym w Tleniu, którą opiekują się pracownicy parku. Zebrano w niej pamiątki z codziennego życia dawnych mieszkańców, ślady historii lokalnego kolejnictwa i rzemiosła stolarskiego. W ostatnim czasie zaglądali tu uczestnicy inauguracyjnego przejazdu sezonowego pociągu „Borsuk” z Torunia do Tlenia. — „Parki krajobrazowe to bogactwo przyrodnicze i turystyczne” — powiedział podczas wizyty marszałek Piotr Całbecki, podkreślając wsparcie samorządu dla działań ochronnych i edukacyjnych.

Wdecki Park Krajobrazowy działa od 1993 roku. Siedziba mieści się w Osie (powiat świecki), a obszar parku obejmuje siedem gmin: Osie, Drzycim, Warlubie, Lniano, Jeżewo, Śliwice i Cekcyn. W 2022 roku w Tleniu uruchomiono Centrum Czynnej Ochrony Przyrody, a na terenie parku powstała pierwsza w Polsce „ścieżka ciszy” — pilotaż zrealizowany w programie Interreg Europa, inspirowany rozwiązaniami z Finlandii Centralnej. W województwie funkcjonuje dziś 10 parków krajobrazowych, dla których organem prowadzącym jest samorząd województwa.