Powrót Bydgoszczy do Polski: 106. rocznica i plan dnia

To był powrót Bydgoszczy do Polski zapisany co do minuty. 20 stycznia 1920 r. o 10.40 na Stary Rynek wjechał konny patrol 3 Pułku Ułanów Wielkopolskich, a chwilę później saperzy dowodzeni przez ppłk. Wiktora Butlera i żołnierze 2 Pułku Ułanów Wielkopolskich. W tłumie radość, na ulicach biało-czerwone chorągiewki. I jeszcze jeden akcent — 6 Pułk Strzelców Wielkopolskich pod komendą mjr. Bernarda Śliwińskiego, późniejszego prezydenta miasta.

We wtorek, 20 stycznia zaczynamy od ciszy i pamięci: o 11.00 zostaną złożone kwiaty na Cmentarzu Bohaterów Bydgoszczy. Godzinę później — o 12.00 — msza święta w Katedrze Bydgoskiej. Po niej uroczystość patriotyczna z udziałem wojska na Starym Rynku. Konkretne miejsca, konkretne godziny. Po prostu przyjdź.

Tego samego dnia Muzeum Historii Bydgoszczy zaprasza na oprowadzanie po wystawie stałej w Spichrzach nad Brdą, ul. Grodzka 7–11. To spacer „Od Starego Rynku do pl. Wolności” — przez międzywojenną mapę miasta, śladami ludzi i rzeczy, które tę rocznicę tworzą.

Najpierw decyzja o granicach — zapadła na konferencji pokojowej w Wersalu. Wcześniej, w listopadzie 1918 r., w Bydgoszczy powołano Polską Radę Ludową z dr. Janem Bizielem na czele; działali w niej m.in. Melchior Wierzbicki i Jan Teska, wydawca „Dziennika Bydgoskiego”. To był fundament organizacyjny, z którego wyrastało codzienne działanie.

17 stycznia 1920 r. nerwowe godziny: żołnierze niemieckiej formacji Grenzschutz zrywali maszty przygotowane na powitanie Wojska Polskiego. Były starcia, ale przygotowania nie stanęły. Koordynacją zajmował się Podkomisariat Naczelnej Rady Ludowej z siedzibą w Hotelu pod Orłem przy ul. Gdańskiej. Upór wygrał.

Dwa dni później przyszedł formalny przełom. 19 stycznia o 18.00 w sali posiedzeń ratusza zasiedli burmistrz Bydgoszczy Hugo Wolff i radni, a polskiej stronie przewodniczył Jan Maciaszek, delegat rządu wyznaczony na komisarycznego prezydenta miasta. Symboliczne klucze zmieniły ręce. Rankiem następnego dnia Bydgoszcz opuściły ostatnie oddziały Grenzschutzu — i zaczęło się oczekiwanie na żołnierzy, których tak głośno witano.

Wystawa w Spichrzach nie jest tylko spacerem po mapie. Pokazuje też wątki związane z powrotem Bydgoszczy do Polski w 1920 r. — sylwetki bydgoskich patriotów, zabytki z tamtego czasu i symboliczny klucz do bram miasta. To rzeczy, które można zobaczyć z bliska.

W nocy z 19 na 20 stycznia swoje zrobią harcerze ze Zrzeszenia Harcerskiego Piąta.PL: w ramach akcji „Nocna Zmiana Miasta” złożą kwiaty i zapalą znicze z miejską wstążką m.in. pod tablicami „Ojców polskiej Niepodległości”. 

Masz godzinę? Wpadnij na Stary Rynek po mszy. Albo złap wieczorem Spichrze przy ul. Grodzkiej 7–11. To nasze święto — z konkretem w kalendarzu i z historią, którą widać na ulicy.