Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu w regionie

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu w naszym regionie miał konkretny kształt – kwiaty, znicze, cisza. 27 stycznia 2026 r. delegacje spotkały się w Chorabiu w powiecie toruńskim, by uczcić zamordowane pod koniec wojny żydowskie więźniarki. Potem – dwa kolejne przystanki pamięci. Bez zbędnych słów.

Najpierw kamień przy dawnej filii niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof w Chorabiu. To tu składano wiązanki i zapalano znicze. Chwilę później delegacja przeniosła się na zbiorową mogiłę żydowskich kobiet na Cmentarzu Komunalnym nr II w Toruniu — rząd świec, mokra trawa, nazwiska, które trzeba wymówić głośno. Finał odbył się pod tablicą przy ul. Szczytna 10/12 w Toruniu, gdzie stała synagoga zburzona przez nazistów w 1939 roku. Kamienna płyta mówi dziś za brakujący gmach.

W uroczystościach uczestniczyli m.in. sekretarz województwa Marek Smoczyk, Jan Wyrowiński — prezes zarządu „Solidarni‑Toruń pamięta” oraz przewodniczący rady Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej, przewodniczący Rady Miasta Torunia Łukasz Walkusz, zastępca prezydenta Torunia Rafał Pietrucień oraz wójt gminy Łysomice Piotr Kowal. Głos — ważny i prosty — zabrał marszałek Piotr Całbecki: „Pamiętać i robić wszystko, by to się nie powtórzyło”. Bez patosu. Konkret obowiązku.

Ten kamień nie jest anonimowy. Na co dzień opiekuje się nim społeczność Szkoły Podstawowej w Świerczynkach — uczniowie i nauczyciele porządkują teren, tłumaczą młodszym, co tu się wydarzyło. Obok stoi tablica z notą historyczną opracowaną przez dr hab. Sylwię Grochowinę z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Badaczka dokumentuje losy więźniarek z podobozu o nazwie Baukommando Weichsel i układa fakty w opowieść, którą można czytać — i której nie da się zapomnieć.

Masz drogę przez starówkę? Zatrzymaj się przy Szczytnej 10/12. Jedziesz przez Chorabie — podejdź do obelisku. Ten dzień trwa dłużej niż jedna uroczystość; pamięć działa wtedy, gdy ją ćwiczymy.