Demografia w kryzysie, a w Sejmie petycja – co oznacza dla pracujących rodziców z Bydgoszczy?

Spadek dzietności w Polsce osiąga rekordowo niski poziom. W tym kontekście 23 lipca 2025 r. do Sejmu złożono petycję o zwiększenie praw pracowniczych kobiet w ciąży i rodziców dzieci do 13. roku życia. Dokument proponuje m.in. skrócenie dnia pracy do 7 godzin oraz dodatkowe dni urlopu finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

23 lipca 2025 r. do Sejmu trafiła obywatelska petycja (nr BKSP-155-X-626/25) dotycząca wprowadzenia dodatkowych praw pracowniczych dla kobiet w ciąży i rodziców dzieci do 13. roku życia. 5 sierpnia została skierowana do rozpatrzenia przez sejmową Komisję do Spraw Petycji. Na tym etapie nie wyznaczono terminu posiedzenia komisji ani nie sporządzono opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji.

Proponowane zmiany obejmują m.in. dodanie art. 129 § 1a k.p., zgodnie z którym czas pracy rodziców dzieci do ukończenia 13. roku życia nie przekracza 7 godzin na dobę i przeciętnie 35 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 4 miesiące, z zastrzeżeniem art. 135–138, 143 i 144. Zmiana dotyczy liczby godzin pracy w dobie, przy zachowaniu liczby dni pracy w tygodniu. Nie obejmuje m.in.: systemu równoważnego czasu pracy (także przy dozorze urządzeń, częściowym pozostawaniu w pogotowiu, pilnowaniu mienia lub ochronie osób, a także w zakładowych strażach pożarnych i służbach ratowniczych), systemu pracy w ruchu ciągłym, systemu skróconego tygodnia pracy oraz systemu pracy weekendowej.

Petycja przewiduje również dodanie art. 154 § 1a–1b k.p.: dodatkowe 3 dni urlopu wypoczynkowego na każde dziecko (maksymalnie 9 dni w roku) dla każdego z rodziców lub opiekunów dziecka do ukończenia 13. roku życia, z rekompensatą kosztów dla pracodawcy z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość rekompensaty i szczegóły wniosku ma określić rozporządzenie ministra właściwego do spraw pracy.

Portal Birth Gauge, analizujący dane o dzietności, wskazał, że w pierwszym półroczu 2025 r. liczba urodzeń w Polsce była niższa o ok. 11 tys. niż w pierwszym półroczu 2024 r. Współczynnik dzietności (TFR) został oszacowany na 1,04 w 2025 r., przy 1,11 w 2024 r., 1,16 w 2023 r. i 1,45 w 2020 r. Główny Urząd Statystyczny podał, że w I półroczu 2025 r. zarejestrowano ok. 115,5 tys. urodzeń żywych, tj. o ponad 10 tys. mniej niż rok wcześniej.

Autorzy petycji zwracają uwagę, że według GUS w 2024 r. wskaźnik dzietności wyniósł 1,099. Wskazują także, że dla zapewnienia zastępowalności pokoleń przyjmuje się poziom 2,1 (bez migracji).

Wśród pozostałych propozycji znajdują się: rozszerzenie katalogu zakazu dyskryminacji z art. 113 k.p. o przesłankę posiadania dzieci; wydłużenie ochrony zatrudnienia kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego o dodatkowe trzy miesiące (zmiana art. 177 § 1 k.p. – do upływu trzech miesięcy od zakończenia urlopu macierzyńskiego); przedłużenie umów terminowych, które uległyby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży – do upływu trzech miesięcy od zakończenia urlopu macierzyńskiego (zmiana art. 177 § 3 k.p.); a także wprowadzenie systemu wsparcia dla tworzenia i prowadzenia przyzakładowych żłobków i przedszkoli.

Petycja została złożona 23 lipca 2025 r., a 5 sierpnia 2025 r. skierowana do rozpatrzenia przez sejmową Komisję do Spraw Petycji. Na dzień sporządzania tekstu nie wyznaczono terminu posiedzenia komisji ani nie przygotowano opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. O dalszych krokach zdecydują prace komisji i Sejmu.