Bydgoszcz: Kaucja za butelki i puszki — bez kar, ale dopłacisz

Dla bydgoszczan to będzie prosty wybór przy napojach: patrzysz na oznaczenie kaucji i decydujesz, czy oddajesz, czy wrzucasz do pojemników.

Nowy mechanizm dotyczy jednorazowych opakowań po napojach wprowadzonych na rynek po 1 października 2025 r.. Nie wszystkie butelki i puszki wejdą do systemu — warunkiem jest wyraźne oznaczenie na opakowaniu. Kaucją objęte są: puszki do 1 l, PET do 3 l, szkło do 1,5 l, a stawki to 0,50 zł (puszki i PET) oraz 1,00 zł (szkło).

Sygnał jest jeden: szukaj na butelce lub puszce symbolu kaucji. Jest znak — oddajesz w systemie; nie ma — wyrzucasz jak dotąd do właściwej frakcji.

Od systemowego startu nie będzie obowiązku oddawania każdej butelki i puszki do punktu zwrotu. Gdy trafią do pojemników gminnych, nadal zostaną posegregowane i skierowane do recyklingu. To legalne, ale mniej opłacalne dla domowego budżetu i słabsze dla skuteczności zbiórki. System kaucji zbudowano po to, by zebrać możliwie czysty surowiec i ograniczyć śmieci w przestrzeni publicznej. Dlatego, choć możesz wrzucić do segregacji, lepiej oddać i odzyskać pieniądze.

Warto pamiętać o kasie: cena na półce nie obejmuje kaucji, jest doliczana przy kasie. Sprawdź na etykiecie, czy to 0,50 zł czy 1,00 zł — dokładnie tyle dopłacisz przy zakupie. W praktyce zgrzewka sześciu butelek wody może kosztować 12 zł na półce, a przy kasie zapłacisz 15 zł, z czego 3 zł wróci po zwrocie opakowań.

Przykładowa rodzina, która oddaje wszystkie opakowania, odzyskuje łącznie 28,50 zł miesięcznie. To po prostu zostaje w kieszeni.

Do zwrotu nadają się tylko opakowania z oznaczeniem kaucji: nie zgniataj ich, opróżnij do sucha, etykiet nie musisz odklejać, a zakrętki dokręć na butelkach. Kluczowy jest czytelny kod kreskowy — automat bez niego nie rozpozna opakowania. Odzyskasz kaucję w automacie zwrotnym lub w oznaczonym punkcie w sklepie. Sklepy o powierzchni handlowej powyżej 200 m² muszą przyjmować zwroty; mniejsze mogą dołączyć dobrowolnie. Pieniądze wracają od ręki: gotówką albo na kartę, w zależności od możliwości punktu. Nie musisz zgadzać się na bon zakupowy — możesz wybrać zwrot w gotówce lub na kartę.

Nieodebrane pieniądze zasilają operatorów systemu, czyli podmioty tworzone przez detalistów i producentów. Działają na zasadzie non profit, a środki mogą wydać tylko na utrzymanie, rozwój i edukację związaną z systemem kaucyjnym. Podstawa to ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2025 r., poz. 870).

Państwo mierzy w 90% odzysk surowców, więc liczy na aktywny udział kupujących. Jeśli masowo pominiemy zwroty, koszty systemu mogą wzrosnąć, a w przyszłości możliwe są twardsze zachęty. Co ważne, kaucja może wzrosnąć nawet do 2 zł za opakowanie — pozwala na to art. 40m. Wysokość stawek ustala minister właściwy do spraw klimatu w rozporządzeniu, bez zmiany ustawy. Innymi słowy: regularne zwroty to realna oszczędność dziś i mniejsze ryzyko wyższych dopłat jutro.