Aula UMK pękała w szwach. Sławosz Uznański-Wiśniewski w Toruniu

W 20 listopada do auli UMK w Toruniu weszło dokładnie tyle osób, ile przewidziano miejsc: 900 miejsc. Na scenie stanął Sławosz Uznański-Wiśniewski — drugi w historii polski astronauta i pierwszy Polak, który pracował na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. To część trasy „IGNIS - Polska sięga gwiazd”, zaplanowanej na kilkanaście uczelni w kraju.

Spotkanie otworzył rektor UMK, prof. dr hab. Andrzej Tretyna. Astronauta przekazał mu naszywkę misji IGNIS, a w odpowiedzi otrzymał reprint dzieła Mikołaja Kopernika „De revolutionibus” oraz uczelnianą maskotkę w stroju astronauty. Po krótkich przemówieniach przyszedł czas na główną część: opowieść o drodze do Europejskiej Agencji Kosmicznej, przygotowaniach i pobycie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Uznański-Wiśniewski przypomniał swój lot w ramach misji Ax-4 firmy Axiom Space — od 25 czerwca do 15 lipca 2025 — i to, co w kosmosie udało się realnie zrobić: eksperymenty, obserwacje, codzienną pracę. Były zdjęcia, były filmy, ale nie tyle „pocztówki z orbity”, co konkret: jak działa stacja i jak nauka z orbity wraca na Ziemię.

W drugiej części prelekcji astronauta wszedł głębiej w technikalia ISS, tym razem skupiając się na systemach odprowadzania ciepła. Zaznaczył, że w każdym mieście opowiada o innym elemencie stacji — ta trasa to żywa lekcja fizyki i inżynierii, a właściwie ich praktycznego zastosowania 400 kilometrów nad nami.

Po wystąpieniu astronauci oddali scenę naukowcom. Ewa Borowska z firmy Extremo Technologies oraz prof. dr hab. Marcin Woźniak z Katedry Medycyny Sądowej Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum UMK przedstawili eksperyment Space Volcanin Algae — o tym, jak ekstremofilne mikroglony wulkaniczne radzą sobie i adaptują w warunkach kosmicznych.

Dr hab. Marcin Dornowski, prof. Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku, zaprezentował z kolei projekt Neurofeedback EFG, badający wpływ treningu neurofeedback na funkcjonowanie mózgu w stresie, izolacji i przy zmiennym cyklu snu. Zebrane wnioski mają pomóc w pracy osób pod dużą presją: pilotów, żołnierzy, lekarzy.

Była też chwila na pytania z sali — kilkoro uczestników zdążyło porozmawiać z astronautą — oraz panel dyskusyjny z udziałem naukowców. Dla mediów przewidziano konferencję prasową; zapowiedziano odrębne opracowanie wypowiedzi.

Po części akademickiej harmonogram wciąż był gęsty: spotkanie z kołami studenckimi UMK i rozmowy z najmłodszymi. Dzieci wcześniej wzięły udział w warsztatach, które poprowadziła Magdalena Maszewska z Fundacji Aleksandra Jabłońskiego we współpracy z redakcją „Uranii”. Organizatorzy udostępnili transmisje z części akademickiej oraz ze spotkania z dziećmi.

To nie jedyny toruński akcent IGNIS. To już druga wizyta astronauckiego gościa w grodzie Kopernika — 6 października pojawił się w toruńskim planetarium w osobnym cyklu spotkań poza uczelniami. Teraz do auli UMK przyszła społeczność akademicka i uczniowie z województwa kujawsko-pomorskiego — dokładnie o to chodzi w tej trasie: nauka na żywo, tu i teraz.

Cykl „IGNIS - Polska sięga gwiazd” trwa od 15 października do 19 grudnia. Organizacją zajmują się Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Polska Agencja Kosmiczna we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) i uczelniami-gospodarzami. Co dalej? Kolejne miasta i kolejne rozmowy o tym, jak kosmos przekłada się na nasze codzienne życie — od szkolnej klasy po szpitalny dyżur.