Żwirownia Skoki: 12 tys. par śmieszki, największa kolonia w Polsce

Na Żwirowni Skoki gniazduje ponad 12 tys. par śmieszki — to największa kolonia w Polsce. Sukcesy idą też z Błot Rakutowskich, gdzie po ponad 10 latach znów pojawił się rycyk. Oba miejsca są objęte siecią Natura 2000, a prace koordynuje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy we współpracy z Towarzystwem Przyrodniczym ALAUDA.

Efekt liczony w tysiącach par to wynik uporządkowania siedlisk. Na zbiorniku utworzono nową wyspę (odcięto fragment półwyspu), przywrócono otwarty charakter 5 wysp, a wszystkie 8 wysp jest koszonych zimą. Dzięki temu mewy i rybitwy znalazły bezpieczne miejsca do lęgów — przede wszystkim śmieszka, której liczebność skoczyła z około 2 tys. do poziomu przekraczającego 12 tys. par. To tu dziś pada „rekord śmieszki na Żwirowni Skoki”.

Na Błotach Rakutowskich pracowano równolegle nad łąkami i bezpieczeństwem lęgów ptaków siewkowych. Odtworzone łąki i pastwiska są utrzymywane przez ekstensywny wypas stada liczącego ponad 70 koników polskich oraz regularne koszenie. Lęgi chronią ogrodzenia antydrapieżnicze i kosze nagniazdowe. W sytuacjach zagrożenia jaja (m.in. czajki, rycyka, krwawodzioba, kulika wielkiego) trafiają do inkubacji, a pisklęta są odchowywane i wypuszczane jako samodzielne ptaki. Stosowana jest też metoda headstarting rycyka — jej szczegółowy opis RDOŚ publikuje w osobnym materiale: opis tej metody. Dodatkowo wsparto rybitwę czarną, montując platformy gniazdowe i przerzedzając szuwary, by ułatwić zasiedlanie.

Podczas czerwcowej wizji zaplanowano dwa kolejne kroki w rezerwacie przyrody Jezioro Rakutowskie. Po pierwsze, odsłonięcie płytkiej zatoki przez usunięcie szuwarów oraz nalotu drzew i krzewów — to przywróci otwarty charakter kluczowy dla ptaków siewkowych. Po drugie, stabilizację warunków wodnych dzięki urządzeniu pozwalającemu utrzymać korzystny poziom wody przez większą część roku. Zadania mają być realizowane w 2026 w ramach projektu FENX.01.05-IW.01-0113/24 „Wdrażanie działań z zakresu ochrony czynnej na obszarach Natura 2000”.

Działania RDOŚ w Bydgoszczy i TP ALAUDA korzystają z dofinansowania unijnego i krajowego. Wśród nich są m.in. projekty: „Ptasie łąki – kontynuacja działań czynnej ochrony zagrożonych gatunków na obszarze Natura 2000 Błota Rakutowskie i Błota Kłócieńskie” (FENX.01.05-IW.01-0015/24); „Ptasie Wyspy III – kontynuacja czynnej ochrony zagrożonych gatunków ptaków siewkowych” (FENX.01.05-IW.01-0014/24); „Ptasie Wyspy – kontynuacja czynnej ochrony zagrożonych gatunków ptaków siewkowych” (POIS.02.04.00-00-0040/18); „Ochrona ptaków w rezerwatach i na obszarze Natura 2000 w woj. kujawsko-pomorskim” (POIS.05.01.00-00-362/12) oraz „Ptasie wyspy – czynna ochrona ptaków siewkowych (Charadriiformes) w najważniejszych ostojach gatunków” (25/2015/Wn-02/OP-XN-02/D).