Nowotwory w Kujawsko-Pomorskiem: 11 526 diagnoz w 2023

Na 4 lutego przypada Światowy Dzień Walki z Rakiem, a liczby z naszego województwa uderzają bez owijania w bawełnę. Dane o nowotworach w Kujawsko-Pomorskiem pokazują 11 526 nowych rozpoznań w 2023 roku, co oznacza wzrost o 4,4% względem 2022. Jednocześnie życie straciło 5 753 mieszkańców — to tysiące historii i rodzin. Skok zgonów rok do roku jest widoczny, choć inaczej rozkłada się między płciami, bo wzrost zachorowań dotyczył głównie mężczyzn.

Raport Kujawsko-Pomorskiego Biura Rejestracji Krajowego Rejestru Nowotworów stawia region w niechlubnym czołowym szeregu. Standaryzowana umieralność na nowotwory plasuje województwo na 1. miejscu w Polsce u obu płci. W zachorowalności jesteśmy wysoko: 3. miejsce u mężczyzn i 1. miejsce u kobiet. Do gabinetów najczęściej trafiają osoby w wieku 65–74 lata, a najwięcej zgonów dotyczy grupy 70–74. Starzenie populacji będzie więc podbijać obciążenie systemu opieki, jeśli nie skrócimy drogi pacjenta do diagnostyki i leczenia.

U mężczyzn najczęściej rozpoznaje się raka prostaty, raka płuca i raka jelita grubego. U kobiet listę otwierają rak piersi, rak płuca i rak jelita grubego. W statystykach zgonów dominuje jeden przeciwnik — rak płuca po obu stronach. To twarda wskazówka, jak ważne jest ograniczanie palenia i ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza. W tle widać też młodszych pacjentów: u dzieci i młodzieży do 19. roku życia odnotowano 67 zachorowań, najczęściej białaczkę limfatyczną, z przewagą w grupie 15–19 lat.

Gdy programy przesiewowe są realizowane konsekwentnie, efekty widać na początku ścieżki. W 2023 roku badania wykryły 278 nowotworów, w większości na wczesnym etapie: 239 raków piersi, 33 raki szyjki macicy i 6 raków jelita grubego. W regionie rak inwazyjny szyjki macicy wypadł już z pierwszej dziesiątki najczęstszych nowotworów u kobiet, podczas gdy w Polsce trzyma się jeszcze ósemki. To efekt lat pracy programów profilaktycznych i wzrostu czujności zdrowotnej mieszkanek.

Co dalej? Autorzy raportu wskazują kilka prostych, ale wymagających konsekwencji kierunków: mocniejsze działania profilaktyczne i edukacyjne, szybszy dostęp do wczesnej diagnostyki, skuteczniejsze leczenie ze skróconą ścieżką pacjenta oraz rozwój rejestracji i analityki danych, aby lepiej planować opiekę. Z drugiej strony to też decyzje na co dzień: mniej tytoniu i alkoholu, walka z otyłością, lepsze powietrze w miastach. To praca dla instytucji, ochrony zdrowia i każdego z nas — bo liczby z 2023 roku wyznaczają jasny plan na kolejne lata.